Yazım Kuralları

Türkçe Yazım Kuralları

KPSS Türkçe - Yazım Kuralları Konu Anlatımı ve Ders Notu

1. BÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLER

A) Cümlelerin Başlangıcı ve Özel Durumlar

Cümleler büyük harfle başlar.
Yay ayraç (parantez) içindeki ve tırnak içindeki bağımsız cümleler büyük harfle başlar ve sonlarına uygun noktalama işareti konur.
Örnek: "Atatürk 'Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur.' diyor."
Parantez veya tırnak içindeki ifade bir cümle veya özel isim değilse küçük harfle başlar.
Örnek: "Anadolu kentlerini (köyleri de çekinerek yazıyorum) gezdim."
İki kısa çizgi ya da iki virgül arasındaki ara cümleler küçük harfle başlar.
Örnek: "Bir zamanlar -bu zamanlar çok da uzakta değildir- buralar yemyeşildi."
Şiirdeki dizeler her zaman büyük harfle başlar.

B) İki Noktadan Sonraki Büyük/Küçük Harf Ayrımı

Kural 1 (Cümle Durumu): İki noktadan sonra bir cümle geliyorsa büyük harfle başlar.
Örnek: "Menfaat sandalyeye benzer: Başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan yükseltir."
Kural 2 (Özel İsim Durumu): İki noktadan sonra özel isimler geliyorsa büyük harfle başlar.
Örnek: "İki kişiyi örnek aldı: Atatürk ve Ziya Gökalp."
Kural 3 (Örnek Sıralama Durumu): İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan, özel isim dışındaki cins isim örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.
Örnek: "Kayıt için birçok belge istendi: kağıt, nüfus cüzdanı..."
Örnek: "Duvarlarda çiviler, lekeler, paslanmış salça kutusundan saksılar..."

C) Unvanlar, Saygı Sözleri ve Lakaplar

Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, lakaplar, saygı sözleri, meslek ve memuriyet adları büyük harfle başlar.
Örnekler: Ahmet Bey, Ali Hanım, Oğuzhan Hocam, Kaymakam Erol Bey, Sayın Profesör Doktor Ali Duymaz, Yüzbaşı Cengiz Topel, Doktor Ahmet, Bakkal Berk, Ayşe Hanım, Büyük İskender, Kaymakam Erdi Bey.
Not: "Beyefendi" ve "hanımefendi" sözcükleri bitişik yazılır.

D) Akrabalık Bildiren Sözcükler

Akrabalık bildiren sözcükler (teyze, dayı, amca, hala, dede vb.) kan bağı olup olmadığına bakılmaksızın normalde küçük harfle yazılır.
Örnekler: "Ayşe teyzemin keki çok güzeldi.", "Ali dayını yolda gördüm.", "Sinan dayı mahallenin neşesiydi."
Akrabalık bildiren bu sözcükler özel ismin önüne gelerek unvanlaşırsa veya toplum tarafından benimsenmiş tarihi/mitolojik bir şahsiyetin lakabı haline gelirse büyük harfle başlar.
Örnekler: Dayı Kemal, Telli Baba, Nene Hatun, Dede Korkut, Gül Baba, Susuz Dede.

E) Makam, Mevki ve Unvan Bildiren Kelimelerin Tek Başına Kullanımı

Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam, mevki ve unvan sözleri bir kişiyi kastettiğinde büyük harfle başlar.
Örnekler: "Ortadoğu'dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.", "Yarın Cumhurbaşkanı açıklama yapacak.", "Yurt dışından gelen resmi heyeti Bakan geçtiğimiz hafta Ankara'da kabul etti."
Bu sözcükler genel olarak meslek veya unvan anlamında kullanıldığında ise küçük harfle yazılır.
Örnekler: "Ben büyüyünce vali olmak istiyorum.", "Herkes vali olamaz.", "Ben de bakan olmaya karar verdim."

F) Kurum, Kuruluş ve Kurul Adları

Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnekler: Güzel Sanatlar Akademisi, Milli Eğitim Bakanlığı, Çankaya Lisesi, Aydın Market, Cumhuriyet Lokantası, Türk Dil Kurumu, Konya Meram Anadolu Lisesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Emek İnşaat, Bakanlar Kurulu, İl Meclisi.
Çok Önemli Kural: Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesinlikle kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnekler: Türk Dil Kurumunun, Konya Lisesinde, Bakanlar Kurulunun, Emek İnşaata.
İstisna: Avrupa Birliği kurum/kuruluş olarak değil ülke statüsünde kabul edildiği için gelen ek kesme işaretiyle ayrılır.
Örnek: Avrupa Birliği'ne.

G) Coğrafi Yer Adları (Deniz, Göl, Nehir, Dağ, Boğaz, Ova vb.)

Deniz, göl, nehir, ova, boğaz, yaka, geçit, kanal, dağ, plato, bölge, bölüm sözcükleri önlerinde özel isim olduğunda büyük harfle başlar.
Örnekler: Van Gölü, Konya Ovası, Ağrı Dağı, Ege Denizi, Aral Gölü, Fırat Nehri, Obruk Platosu, İstanbul Boğazı, Asya Yakası, Avrupa Yakası, Zigana Geçidi, Süveyş Kanalı, Doğu Karadeniz bölümü, Karadeniz bölgesi, Erciyes Dağı.
Tabela Kuralı: Tabelaya yazılan coğrafi yer adlarının ilk harfi büyüktür.
İstisna: Coğrafi yerlerden yalnızca "kıta" sözcüğü küçük harfle yazılır.
Örnek: Asya kıtası, Afrika kıtası.
Yer Adlarında Kısaltmalı Söyleyiş: Önünde özel isim olmadan kısaltmalı söylense dahi bu coğrafi yapılar büyük yazılır ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
Örnekler: "Bu evler Boğaz'dan görünüyordu." (İstanbul Boğazı kastedilmiştir), "Hisar'ı inşa etti." (Rumeli Hisarı kastedilmiştir).

H) Mahalle, Cadde, Sokak, Meydan, Bulvar ve İdari Yapı Adları

Tabela Kuralı: Tabelada yazan mahalle, cadde, sokak, meydan, bulvar gibi tüm kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler: Fen Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi, Halil Rıfatpaşa Mahallesi, Nenehatun Caddesi, Kadıköy Meydanı, Ziya Gökalp Bulvarı, İnkılap Sokağı, Nevzat İspir Caddesi.
İl, ilçe, köy, semt, belde, kasaba sözcükleri özel isme dahil olmadığı için küçük yazılır (Tabelada "Konya ili" yazmaz, sadece "Konya" yazar).
Örnekler: Sakarya ili, Kelkit ilçesi, Aşut köyü, Kadıköy semti, Uzunlu beldesi, Konya ili, Ilgın ilçesi, Büyükoba köyü, Taflan kasabası, Yeni Mahalle beldesi, Uzungöl beldesi.

I) Saray, Köşk, Kale, Köprü, Anıt, Çeşme vb. Yapı Adları

Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt, çeşme gibi tarihi yer ve yapı adlarının her kelimesi büyük yazılır.
Örnekler: Dolmabahçe Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozluhan, Ankara Kalesi, Galata Köprüsü, Mostar Köprüsü, Zafer Abidesi, Alman Çeşmesi, Bilge Kağan Anıtı.
Önünde özel isim olmadan kısaltmalı söylense dahi bu yapılar büyük yazılır.
Örnek: "Cumhurbaşkanı yarın Köşk'e çıkacak." (Çankaya Köşkü kastedilmiştir).

J) Millet, Boy, Oymak, Dil, Din, Mezhep Adları

Millet ve Boy Adları: Büyük harfle başlar.
Örnekler: Türk, Alman, İngiliz, Kazak, Kırgız.
Oymak Adları: Büyük harfle başlar.
Örnekler: Hacı Musalı, Karakeçili, Yörük, Sarıkeçili.
Dil ve Lehçe Adları: Büyük harfle başlar.
Örnekler: Türkçe, Almanca, Özbekçe, Tatarca, Kırımca.
Din ve Mezhep Adları ile Mensupları: Büyük harfle başlar.
Örnekler: Müslümanlık-Müslüman, Hristiyanlık-Hristiyan, Musevilik-Musevi, Hanefilik-Hanefi, Katoliklik-Katolik, Ortodoks, Budizm-Budist.

K) Din ve Mitolojiyle İlgili Özel Adlar

Tanrı, Allah, İlah, Cebrail, Zeus, Kimele, Apollon sözcükleri büyük harfle başlar.
Bu sözler yaratıcı/ilah dışındaki mecazi anlamlarda veya çokluk belirten kullanımlarda küçük yazılır.
Örnek: "Müzik dünyasının ilahıydı."
Örnek: "Amerika'da kaçakçılığın allahları var."
Örnek: "Yunan tanrıları oldukça fazladır." (Yunan tanrısı Apollon dersek Apollon büyük, tanrı küçük yazılır).

L) Gezegen ve Yıldız Adları

Dünya, Güneş, Ay, Merkür, Venüs, Jüpiter, Uranüs, Neptün vb. gezegen ve yıldız adları coğrafi/terim anlamda kullanıldığında büyük harfle başlar.
Örnekler: "Ay, Dünya'nın uydusudur.", "Güneş'te patlamalar olacağı söylendi."
Terim anlamı dışında (dünyalar kadar, güneş almak, güneşimsin ayımsın anlamlarında) kullanıldıklarında küçük yazılır.
Örnekler: "Bu dönemde dünya epey değişti.", "Sen benim güneşimsin.", "Evim güneş almıyor.", "Dünyalar kadar işim var."
Önemli Birleşik Kelimeler:
"Ay tutulması" yazılırken Ay büyük, tutulma küçük yazılır.
"Güneş sistemi" yazılırken Güneş büyük, sistem küçük yazılır.

M) Yön Adlarının Yazımı

Batı, doğu, güney, kuzey, güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu gibi yön adları, özel ismin önüne gelerek bir bölge/yer belirtirse büyük yazılır.
Örnekler: Doğu Karadeniz, Batı Ege, Güneybatı Asya, Batı Avrupa, Kuzeydoğu Amerika, Güneybatı Anadolu, Doğu Akdeniz, Batı Karadeniz, Batı Trakya, Doğu Anadolu, İç Asya, İç Anadolu, Güney Kutbu, Kuzey Amerika, Orta Asya.
Yön adları özel isimden sonra gelirse veya sadece yön bildirirse küçük yazılır.
Örnekler: Marmara'nın güneyi, Karadeniz'in doğusu, Asya'nın güneybatısı, Avrupa'nın kuzeybatısı, Amerika'nın güneyi, Akdeniz'in güneyi, Karadeniz'in batısı, Akdeniz'in güneydoğusu, evin güneyi.
"Doğu" ve "Batı" kelimeleri bir medeniyeti, kültürü veya yaşam tarzını kastettiğinde büyük harfle başlar.
Örnekler: "Öğretmen atamaları bu yıl doğuya yapıldı." (Doğu bölgeleri kastedilmiştir), "Bizler batı medeniyetini inceliyoruz." (Avrupa kastedilmiştir), "Doğu kültürü mistiktir."
Not: Uzak Doğu, Orta Doğu, Yakın Doğu gibi yer bildiren unsurlar büyük ve ayrı yazılır. Ara yönler (güneybatı, kuzeydoğu vb.) ise her zaman bitişik yazılır.

N) Millet Adından Sonra Gelen Sözcükler

Millet adından sonra gelen ve kurum kuruluş belirtmeyen sözcükler küçük yazılır.
Örnekler: Türk sanat müziği, Türk şiiri, Rus edebiyatı, Türk tarihi, Türk lirası.
Eğer bir kurum kuruluş adı belirtiyorsa büyük yazılır.
Örnek: Türk Tarih Kurumu.

O) Yer/Millet Adlarıyla Kurulan Birleşik Kelimeler

Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel isim büyük yazılır, tür bildiren ikinci kelime küçük yazılır.
Örnekler: Van kedisi, Ankara keçisi, Türk lokumu, İngiliz anahtarı, Arap sabunu (renk anlamındaki Arap da küçük yazılır), Japon gülü, Maraş dondurması, Antep fıstığı, Hindistan cevizi, Brüksel lahanası.
Örnek: Oltu taşı (Erzurum'un ilçesi Oltu büyüktür ancak lüle taşı küçük yazılır çünkü lüle adında bir yer yoktur).

Ö) Gazete, Dergi ve Kitap İsimleri

Gazete ve dergi isimlerinde özel isme dahil olan kısım büyük, dahil olmayan kısım küçük yazılır.
"Resmi Gazete" ve "Milli Gazete"nin adı doğrudan bu şekilde olduğu için "Gazete" kelimesi de büyük yazılır.
Bunun dışındaki tüm gazete ve dergi sözcükleri küçük harfle başlar.
Örnekler: Sabah gazetesi, Milliyet gazetesi, Türk Dili gazetesi, Varlık dergisi, Türk Dili dergisi, Hakimiyeti Milliye gazetesi.
Kitap, tablo, heykel, sanat eseri adlarının kendisi büyük, türü küçük yazılır.
Örnekler: Çalıkuşu romanı, Halı Dokuyan Kızlar tablosu, Kaldırımlar şiiri, Nutuk, Sinekli Bakkal romanı, 35 Yaş şiiri, Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu.
Eser isimlerindeki edat ve bağlaçlar küçük yazılır; ancak eser adının tamamı büyük harfle yazıldığında bağlaçlar da büyük yazılır.
Örnekler: Karga ile Tilki, Vatan yahut Silistre, Ya Devlet Başa ya Kuzgun Leşe, Mai ve Siyah, Leyla ile Mecnun, Turfan mı Turfa mı; tamamı büyükse LEYLA İLE MECNUN.

P) Tabela, Levha, Kanun, Tüzük, Yönetmelik Adları

Tabela, levha ve açıklama yazılarının baş harfleri büyük yazılır.
Örnekler: Giriş, Çıkış, Danışma, 3. Kat.
Kanun, tüzük, yönetmelik, genelge adlarının her kelimesi büyük yazılır.
Örnekler: Medeni Kanun, Türk Bayrağı Tüzüğü, Telif Hakkı Satış ve Yayın Yönetmeliği, 4472 sayılı Kanun, 1475 sayılı Kanun.

R) Bayramlar, Anma ve Kutlama Günleri

Ulusal, resmi ve dini bayramlar ile anma ve kutlama günlerinin her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnekler: Cumhuriyet Bayramı, Kurban Bayramı, Ramazan Bayramı, Anneler Günü, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Hıdırellez, Öğretmenler Günü, Sevgililer Günü, Kızılay Haftası, Kütüphanecilik Haftası.
Not: Doğum günü küçük yazılır.

S) Tarihi Olay, Çağ, Dönem Adları

Tarihi olay, çağ ve dönem adları büyük yazılır.
Örnekler: Taş Devri, Tanzimat Dönemi, Kurtuluş Savaşı, Orta Çağ, İlk Çağ, Buzul Dönemi, Cilalı Taş Devri, Milli Edebiyat Dönemi, Servetifünun Dönemi, Lale Devri, İnebahtı Deniz Savaşı.

T) Belirli Bir Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları

Belirli bir tarih bildiren (sayı veya yıl içeren) ay ve gün adları büyük yazılır.
Örnekler: 29 Mayıs 1453 Salı günü, 15 Ocak, 15 Eylül, 17 Eylül, 2010'un haziranında, 1999 Kasım, 25 Haziran.
Belli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük yazılır.
Örnekler: "Okullar genellikle eylülün ikinci haftası açılır.", "Seni salı günü ararım.", "Okullar haziranın üçüncü haftası kapanacak."

2. KISALTMALARIN YAZIMI

A) Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalar

Kısaltmanın tamamı büyük harfle yapılır ve araya kesinlikle nokta konmaz.
Örnekler: TDK, TTK, TBMM, SGK, MEB, TÜBİTAK, TRT, TFF.
İstisnalar: Sadece "Türkiye Cumhuriyeti" (T.C.) ve "Türkçe" (T.) kısaltmalarında nokta kullanılır. Milattan önce (MÖ) ve milattan sonra (MS) kısaltmalarına kesinlikle nokta konmaz.
Ek Getirilme Kuralı: Ek getirilirken kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır; kelimenin açılımına göre ek getirilmez. Türkçe'de "K" harfi "Ka" değil "Ke" diye okunur.
Örnekler: TDK'nin (Türk Dil Kurumunun değil), SGK'nin (Sosyal Güvenlik Kurumunun değil), TTK'ye, TBMM'ye, TFF'nin.
Kısaltma bir kelime gibi okunabiliyorsa ek bu okunuşa göre gelir.
Örnekler: MEB'in, TÜBİTAK'ın, TÜSİAD'ın.

B) Küçük Harfle Yapılan Kısaltmalar

Küçük harfle yapılan kısaltmalar açılımına göre ek alır.
Örnekler: kuruşun (kr.un), Almancanın (Alm.nın), doktorun (Dr.un), yüzyılın (yy.ın).
Küçük harfli kısaltmaların sonuna nokta konur (kr., Alm., Dr., yy.). Nokta olduğu için ek getirilirken ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
Ölçü Birimleri İstisnası: Kilogram (kg), milimetre (mm), metre (m), desimetre (dm), miligram (mg), santimetre (cm) gibi uzunluk ve ağırlık ölçü birimlerinin sonuna nokta konmaz, evrensel oldukları için ekler kesme işaretiyle ayrılır.
Örnekler: kg'ın, mm'yi, m'nin, cm'nin.
Numara (No) İstisnası: "No" kısaltması kalıplaşmıştır, açılımına göre değil kısa haline göre ek alır.
Örnekler: nolu, nosuz.

3. SAYILARIN YAZIMI

A) Genel Kural ve Yazım Biçimleri

Sayılar metin içerisinde normalde ayrı yazılır.
Örnek: "henüz on yedi yaşında", "üç yüz elli milyon".
Kolay okunması için büyük sayılar rakam ve yazı karışık yazılabilir.
Örnek: "350 milyon 324 bin 342".

B) Bitişik Yazılan Sayılar (İstisnalar)

Çek, senet ve bankacılık işlemlerinde araya rakam sıkıştırılmasını önlemek amacıyla sayılar bitişik yazılır.
Örnek: 13.200.000 L.
Notalar bitişik yazılır.
Örnek: onaltılık nota.
Oyun adları bitişik yazılır.
Örnekler: ellibir, beştaş, dokuztaş, üçtaş.

C) Üleştirme Sayıları

Üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz, her zaman yazı ile yazılır.
Örnekler: beşer, yedişer, dokuzar, onar, birer.
Hatalı Yazımlar: "5'er", "1'er" şeklindeki kullanımlar yazım yanlışıdır.

D) Saat ve Dakika Yazımı

Saat ve dakikaların arasına yalnızca tek nokta (.) konur, iki nokta (:) konmaz.
Örnekler: 12.00, 15.00, 17.35.
Saat tam ise (dakika kısmı "00" ise) ek doğrudan saate göre gelir. Olmayan dakika okunmaz.
Örnekler: 12.00'de, 15.00'te (fıstıkçı şahaba uyularak t ile).
Dakika kısmı sıfır değilse ek dakikaya göre gelir.
Örnek: 17.35'te.

E) Derece Bildiren Sayıların Sıralanması

Birden fazla sayı arka arkaya sıralandığında nokta (.) veya derece eki yalnızca sonuncu sayıya konur.
Örnek: 3, 4 ve 5. sınıf.

F) Sıra Sayısı Ekleri (-ıncı / -inci)

Sayı ünlü ile bitiyorsa ek yalnızca "-nci" şeklinde gelir.
Örnekler: 2'nci, 6'ncı, 7'nci.
Sayı ünsüzle bitiyorsa ek "-inci" şeklinde gelir.
Örnekler: 3'üncü, 5'inci, 8'inci.
Hatalı Yazım: "2'inci" şeklinde çift ünlü barındıran yazımlar yanlıştır.

4. DEYİMLERİN VE İKİLEMELERİN YAZIMI

A) Deyimlerin Yazımı

Deyimler her zaman ayrı yazılır.
Örnekler: çanak tutmak, çam devirmek, göze batmak, kulak kesilmek, etekleri zil çalmak, baş tacı etmek, baş etmek, başgöz etmek (evlendirmek).

B) İkilemelerin Yazımı

İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve aralarına hiçbir noktalama işareti girmez.
Örnekler: ağır ağır, yavaş yavaş, yan yana, baş başa, art arda, saçma sapan, oldum olası, oldum bittim, iç içi, el el, kitap mitap, baştan başa.
Bitişik Yazılan İkileme Benzeri Kelimeler: Gitgide, birdenbire, altüst (altüst olmak, altüst etmek) ve minimini sözcükleri kalıplaşmış olarak bitişik yazılır.
Önemli Ayrım: "Oldum olası" ve "oldum bittim" (ta geçmişten bugüne kadar anlamında, arada zaman mesafesi olduğu için) ayrı yazılır; ancak "oldu bitti" (acele, emrivaki anlamında) bitişik yazılır.

C) Pekiştirmelerin Yazımı

Pekiştirmeli sözcükler her zaman bitişik yazılır.
Örnekler: kıpkırmızı, güpegündüz, masmavi, düpedüz, yamyaş, yapayalnız.
Pekiştirme Anlamlı Karıştırılan Kelimeler: Karmakarışık, darmaduman, darmadağınık, hıncahınç sözcükleri pekiştirme anlamı taşıdığı için her zaman bitişik yazılır.

5. BİRLEŞİK KELİMELERİN YAZIMI

A) Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler

Ses Olayı Meydana Gelenler: Yardımcı eylemlerle (etmek, olmak) kurulurken isim unsurunda ses düşmesi veya ünsüz türemesi meydana gelen birleşik fiiller bitişik yazılır.

Örnekler: seyretmek (i düştü), emretmek (i düştü), kaybolmak (ı düştü), hissetmek (s türedi), zannetmek (n türedi), reddetmek (d türedi), affetmek (f türedi), halletmek (l türedi), hazzetmek (z türedi), gaspetmek (p b'ye dönüştü), darpetmek (p b'ye dönüştü).
Ses Olayı Olmadığı Halde Bitişik Yazılan İstisnalar: Katetmek, defetmek (defolmak), menetmek (menolmak), cem etmek (toplanmak), derç etmek (bir araya getirmek), cezbetmek, hamdetmek (hamdolmak) ve vadetmek (tek a ve tek d ile).

Anlam Kayması Olanlar: Birleşme sırasında ikinci kelimesi veya her iki kelimesi birden anlam kaybına uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır.

Hayvan isimleri: Yalıçapkını (kuş), yeşilbaş (ördek), kamçıkuyruk (koyun), danaburnu (böcek), denizatı (at değildir, balıktır).
Bitki isimleri: Kuşburnu (meyve), beşbıyık (muşmula), hanımeli, çadıruşağı, keçiboynuzu (meyve/bitki olanı bitişik; ancak gerçek keçi boynuzu kastedilirse ayrı).
Yiyecek/Yemek/Tatlı: Bülbülyuvası (tatlı), hanımgöbeği (tatlı), alinazik (kebap), kuş lokumu (kurabiye anlamındaysa bitişik, gerçek lokumsa ayrı).
Hastalık isimleri: İt dirseği (arpacık), delibaş, karabaş, karabacak, suçiçeği.
Alet/Eşya: Kargaburnu (pense benzeri alet anlamında bitişik, gerçek karga burnu kastedilirse ayrı).
Biçim/Tarz/Motif: Balıksırtı, koçboynuzu, sıçandişi (dikiş/desen anlamındaysa bitişik).
Gök Cisimleri: Altıkardeş, arıkovanı, büyük ayı, kervankıran, samanyolu (yol değildir, gök cismidir), yedikardeş.

Sıfat-Fiil Ekleriyle Kurulanlar: Sıfat-fiil ekleri (-an/-en, -r/-ar/-er, -mez/-maz, -mış/-miş) ikinci kelimede yer alıyorsa veya her iki kelimede birden varsa birleşik kelime bitişik yazılır.

Her iki kelimede de olanlar: Uyurgezer, biçerdöver, yanardöner, konargöçer, yüzergezer, okuryazar.
İkinci kelimede olanlar: Çokbilmiş, basınçölçer, karıncaincitmez, çöpçatan, demirkıran, hayvansever, vatansever, vatansever, yardımsever, kulyutmaz, güngörmüş, değerbilir (sıfat anlamındaysa bitişik; "o kıymet değer bilir" şeklinde yüklemse ayrı).
İstisnalar (Sıfat-fiil başta olduğu halde bitişik olanlar - GAYBET): Giderayak, akarsu, akaryakıt, atardamar, yanardağ, yakantop, bilirkişi, toplardamar.

Kuralı Birleşik Fiiller: -ebilmek (yeterlik), -ivermek (tezlik), -eyazmak (yaklaşma), -edurmak, -ekalmak, -egelmek (sürerlik) fiilleri her zaman bitişik yazılır (Örn: yapabilmek, yapıvermek, öleyazmak, unutuvermek). Araya "da/de" veya "mı/mi" girdiğinde ayrılır (Örn: yapa da bilir, unutu mu vermiş).
Hece Kaybına Uğrayanlar: Birleşirken hece düşmesi veya aşınması olan kelimeler bitişik yazılır (Örn: pazartesi [pazar ertesi], kahvaltı [kahve altı], sütlaç [sütlü aş]).
"Ev" Sözcüğüyle Kurulanlar: Gerçek ev anlamı dışına çıkıp kurum/hizmet yeri belirten "ev" kelimeleri bitişik yazılır (Örn: polisevi, aşevi, çayevi, öğretmenevi, huzurevi). Gerçek bir evden bahsediliyorsa ayrı yazılır (Örn: dağ evi, bağ evi, orman evi, kuş evi, hücre evi [yasa dışı örgütlerin toplandığı gerçek evler kastedildiği için]).
"Hane", "Name", "Zade", "Zede" ile Kurulanlar:

Hane ile kurulanlar bitişik yazılır (Örn: yemekhane, dershane, yazıhane, kahvehane). Sonu "a" ile biten kelimelere doğrudan "n" eki gelir, "h" düşer (Örn: pastane, hastane, postane, eczane). Tersane sözcüğü ise İtalyanca kökenlidir, hane ekiyle ilişkisi yoktur ancak bitişik yazılır.
Name, zade ve zede sözcükleri bitişik yazılır (Örn: seyahatname, kanunname, amcazade, dayızade, depremzede, kazazede, selzede, afetzede).

"Altı, Üstü, Üzeri" Sözcükleri: Somut olarak bir şeyin altını veya üstünü belirtmeyen, soyut/zamansal anlam taşıyan kelimeler bitişik yazılır (Örn: akşamüstü, bilinçaltı, suçüstü, ayaküstü [ayaküstü konuşmak anlamında], olağanüstü, ikindiüzeri, öğleüstü). Sırtüstü ve yüzüstü kelimeleri her zaman bitişik yazılır.
"Baş" Sözcüğüyle Kurulanlar: "Baş" sözcüğüyle kurulan sıfat tamlamaları veya bir topluluğun liderini belirten unvanlar bitişik yazılır (Örn: başbakan, başöğretmen, başkahraman, başhekim, başıboş, elebaşı, ustabaşı, aşçıbaşı, binbaşı).
Akrabalık, Sülale ve Çocuk Belirten Bazı Kelimeler: Anneanne, babaanne, büyükbaba, cici anne gibi akrabalık kelimeleri bitişik yazılır. Çapanoğlu (hile hurda anlamında), eloğlu (yabancı anlamında), elkızı, hinoğluhin kelimeleri bitişik yazılır.
Renk Adıyla Kurulan Bitki, Hayvan ve Hastalık İsimleri: Renk adıyla kurulan bitki, hayvan ve hastalık adları bitişik yazılır (Örn: akağaç, alacamenekşe, karadut, sarıçiçek, alabalık, beyazsinek, bozayı, aksu, akbasma, mavihastalık, maviküf).
Gelenekselleşmiş Olarak Bitişik Yazılan "Ot" Kelimeleri: Semizotu ve dereotu gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılır. Çörek otu ise çörek otu (ayrı) veya çöreotu (k düşürülerek bitişik) şeklinde yazılabilir.
Farsça ve Arapça Eski Tamlamalar: Kısa çizgi kullanılmadan bitişik yazılır (Örn: Misakımilli, Kuvayımilliye, Servetifünun, Ehlibeyt, Darülaceze, Darülfünun).
Belirsizlik (Belgisizlik) Bildiren Sözcükler: Kaç tane olduğu veya kim olduğu tam belli olmayan belgisiz kelimeler bitişik yazılır (Örn: birkaç, birçok, biraz, hiçbir, hiçbir şey [hiçbir bitişik, şey ayrı], birbiri).

B) Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

Ses Olayı Olmayan Yardımcı Eylemler: Etmek, olmak yardımcı eylemleri kurulurken herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi yoksa ayrı yazılır.

Örnekler: fark etmek, zapt etmek, arz etmek, alt etmek, kul etmek, terk etmek, ayırt etmek, sarf etmek, fark etmek, hak etmek.

Anlamını Koruyan İkinci Kelimeler: Birleşen kelimelerden ikincisi anlamını koruyorsa kelime ayrı yazılır.

Hayvanlar: Köpek balığı, ateş böceği, ipek böceği, cırcır böceği, deniz yılanı.
Yollar: Yol sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır (Örn: ana yol, kara yolu, keçi yolu, deniz yolu, hava yolu, çevre yolu). Tek istisna: "Otoyol" otoyol (otoban) kalıbından dolayı bitişik yazılır.
Otlar/Çiçekler: Ayrık otu, güzelavrat otu, çuha çiçeği, yaban pancarı, bana ağacı, gül kurusu (gerçek gül kurusu bitkisi kastedildiğinde; renk anlamındaysa bitişik).
Yiyecek/İçecek: Kuru fasulye, kuru soğan, kuru çay, kuru yemiş, mısır yağı, sıvı yağ, ayçiçek yağı, arpa suyu, badem yağı (Yağlar normalde ayrı yazılır; TİZ istisnası hariç: tereyağı, iç yağı, zeytinyağı bitişiktir).
Nesneler, Taşlar, Maddeler: Kaval kemiği, lüle taşı, oltu taşı (oltu büyüktür ancak taş ayrıdır), arnavut kaldırımı, safra kesesi, takma kirpik, kuyruk sokumu, azı dişi, köpek dişi.
Gök Cisimleri ve Taşları: Çoban yıldızı (özel isimdir, çoban büyük), kervan yıldızı, kutup yıldızı, kuyruklu yıldız (kuyruklu yıldız tür belirttiği için küçük yazılır), gök taşı, hava taşı, meteor taşı.

Sıfat-Fiil Eki Birinci Kelimedeyse: Sıfat-fiil ekleri birinci kelimede yer alıyorsa kelimeler ayrı yazılır.

Örnekler: çıkar yol, çalar saat, döner sermaye, güler yüz, yazar kasa, çıkmaz sokak, geçmez akçe, ölmez çiçek, görünmez kaza, uçan daire, yanmaz mont, akan deniz, doyuran yemek.

"İçi", "Dışı", "Sıra" Sözcükleriyle Kurulanlar: Slogan: Sıraları ayır, rahat otur! İçi, dışı, sonu ve sıra sözcükleri her zaman ayrı yazılır.

Örnekler: hafta içi, hafta sonu, yanı sıra, peş sıra, ardı sıra, aklı sıra, yasa dışı, olağan dışı, yurt dışı, gündem dışı, çevrimiçi, ceviz içi.
Tek İstisna: "Sıradışı" kelimesi bitişik yazılır.

"Ön" Sözcüğüyle Kurulanlar: "Ön" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde ikinci kelime isim soylu ise ayrı yazılır (Örn: ön söz, ön yargı, ön ad, ön lisans, ön yargı, ön muhasebe). İkinci kelime fiil soylu ise bitişik yazılır (Örn: öngörü, önsezi). "Ön ayak" kelimesi gerçek ayaksa ayrı (Örn: ineğin ön ayağı), mecazi olarak öncülük etmek anlamındaysa bitişik yazılır.
"Hoş" Sözcüğüyle Kurulanlar: Hoş sözcüğüyle kurulan kelimeler normalde ayrı yazılır (Örn: hoşça kal, hoş bulduk, hoş geldiniz, hoş görmek). İstisna: Hoşbeş, hoşsohbet ve hoşgörü kelimeleri bitişik yazılır.
"Kuru" Sözcüğüyle Kurulanlar: Kuru sözcüğüyle kurulan kelimeler ayrı yazılır (Örn: kuru fasulye, kuru soğan, kuru çay, kuru yemiş, kuru yemişçi). İstisna: Kuru sıkı (silah veya mecaz anlamda atan insanlar için) bitişik yazılır.
Kuzen Bildiren Akrabalıklar: Kuzen bildiren akrabalık adları ayrı yazılır (Örn: hala oğlu, teyze kızı, dayı oğlu).
Somut Yer Bildiren "Altı, Üstü, Üzeri" Sözcükleri: Somut olarak bir yerin altını veya üstünü gösteren kelimeler ayrı yazılır (Örn: masa üzeri [masanın üzerine dokunabiliyoruz], dolap üstündeki toz, yeraltı çalışmaları [gerçek yerin altı; mecazen karanlık işlerse bitişik], denizaltı canlıları [gerçek denizin altı; araç anlamındaysa bitişik], ayak üstünde çıkan yara [gerçek ayak üstü]).
Ayrı Yazılan "Baş" Sözcükleri: Baş ağrısı ve başucu kitabı ayrı yazılır.
Ayrı Yazılan "Her" Sözcükleri: Üç tane bitişik yazılan her (herkes, herhangi, herhalde [olasılık anlamındaysa]) dışındaki tüm herler ayrı yazılır (Örn: her an, her şey, her gün, her halde [her halükarda anlamındaysa]).
Ayrı Yazılan "Hiç" Sözcükleri: Yalnızca "hiçbir" (ve "hiçbiri") bitişik yazılır. Bunun dışındaki tüm hiçler ayrı yazılır (Örn: hiç kimse, hiç bir şey).
Ayrı Yazılan "Bir" Sözcükleri: Bitişik yazılan beş tane bir (birkaç, birçok, biraz, birdenbire, birbirine) ile bazı anlamındaki "birtakım" ve çare anlamındaki "birebir" dışındaki tüm birler ayrı yazılır. Sayı belirten "bir takım" (Örn: bir takım elbise, bir takım koltuk) ve yüzyüze/birebir çalışmak anlamındaki "birebir" ayrı yazılır.
"An" ve "Şey" Sözcükleri: "An" ve "şey" sözcükleri her zaman ayrı yazılır (Örn: her an, bir an, şu an, her şey, hiçbir şey). İstisna: Farsça "be" ekiyle kurulan "anbean", "günbegün", "katbekat", "özbeöz" kelimeleri her zaman bitişik yazılır.
Yarı, Yarım, İç, Dış, Yer, Gök Bildiren Bazı Sözcükler: Bölüm ve ton bildiren renkler ayrı yazılır (Örn: çam yeşili, petrol mavisi, açık mavi, koyu yeşil). Yarı küre, ışık küre, yer çekimi, iş gücü, iş birliği, iş bölümü ayrı yazılır.

6. YABANCI ÖZEL ADLARIN YAZIMI

Yabancı dillerden dilimize giren özel isimlerin yazımında özgün imlalarına uyulur.
Örnekler: Shakespeare, Einstein, Paris.
Yabancı özel adlara getirilen ekler, adın Türkçe söylenişine göre getirilir ve kesme işaretiyle ayrılır.
Örnekler: Shakespeare'in (Şekspir'in), Nice'ten (Nis'ten).

7. SES OLAYLARIYLA İLGİLİ YAZIM KURALLARI

A) Ünsüz Sertleşmesi (Benzeşme) Kuralına Uymamak

Fıstıkçı Şahap (f, s, t, k, ç, ş, h, p) sert ünsüzleriyle biten kelimelerden sonra gelen "c, d, g" yumuşak ünsüzleri "ç, t, k"ye dönüşmek zorundadır. Bu kurala uymamak yazım hatasıdır.
Hatalı: "beş de", "kaç dı", "15'de"
Doğru: beş te, kaç tı, 15'te

B) Gereksiz Ünlü Daralması Yapmak

Fiillerde "-yor" eki olmadan yapılan daralmalar (de- ve ye- fiillerindeki "diye", "yiyecek" gibi istisnalar hariç) yazım hatasıdır.
Hatalı: "gelmiyen", "anlamıyan"
Doğru: gelmeyen, anlamayan
Daralma yalnızca "-yor" ekiyle yapılmalıdır (Örn: gelmiyor, anlamıyor).

C) Ses Düşmesini Göstermemek

Ünlü düşmesine veya ünsüz düşmesine uğrayan birleşik kelimelerin ayrı yazılması veya düşmenin gösterilmemesi yazım hatasıdır.
Yardımcı eylemlerle kurulan fiillerde ses düşmesi varsa bitişik yazılmalıdır; ayrı yazılması hatadır.
Hatalı: "kayıp oldu", "seyir etti"
Doğru: kayboldu, seyretti
Not: Araya "mi" soru eki girerse ayrı yazılır (Örn: "seyir mi etti?").

D) Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi (N-B Çatışması)

"b" sesi, kendinden önce gelen "n" sesini "m"ye dönüştürür. Bu dönüşümü yapmamak yazım hatasıdır.
Hatalı: "kanbur", "çenber"
Doğru: kambur, çember
Not: Özel isimlerde ve bazı birleşik kelimelerde bu kural aranmaz (Örn: İstanbul, Safranbolu, binbaşı, sonbahar).

E) Özel İsimlere Gelen Eklerin Yazımı (Kesme İşareti Kullanımı)

Kural 1 (Yapım Eki Yapıştırılır): Özel isimlere gelen yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnekler: Ankaralı, Atatürkçü, Atatürkçülük, Türkçe, Fatihsiz, Fatihli.
Kural 2 (Yapım Ekinden Sonra Gelen Çekim Eki Ayrılmaz): Eğer bir özel isme yapım eki geldiyse, ondan sonra gelen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnekler: Ankaralıda, Türkçenin, İngilizceden, Fransızcanın.
Kural 3 (Çekim Eki Çekilir Ayrılır): Özel isimlere doğrudan gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
Örnekler: Ankara'da, Fatih'in, Türk'ün.
Kural 4 (Çoğul Eki "-ler" İstisnası): Özel isimlere gelen "-ler/-lar" eki ve ondan sonra gelen hiçbir ek kesinlikle kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnekler: Türkler, Kadirler, Türklerde, Kadirlerin, Ayşelerin.
Kural 5 (İyelik Eki İstisnası): Üçüncü tekil iyelik ekiyle biten bir özel isme (Amik Ovası, Boğaz Köprüsü vb.) bir başka iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz.
Örnekler: Amik ovamız (Amik Ovası'mız değil), Boğaz köprümüz (Boğaz Köprüsü'müz değil). Ancak kökü bu şekilde olmayanlarda ayrılır: Ankara'mız.

F) De/Da Bağlacının Yazım Taktikleri (Dede Taktigi)

Taktik: Cümledeki "de/da" ekini/bağlacını çıkarın, yerine "dede" kelimesini getirin ya da cümleden tamamen çıkarıp okuyun.
Cümleden çıkardığınızda anlam tamamen bozulmuyorsa (sadece daralıyorsa) o bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. Ayrı yazılan "de/da" kesinlikle "te/ta" şeklinde yazılamaz.
Örnek: "Diyarbakır da kültürel özellikleri olan bir şehirdir." (Diyarbakır kültürel özellikleri olan bir şehirdir - anlam bozulmadı, ayrı yazılır).
Cümleden çıkardığınızda anlam tamamen bozuluyorsa o bir bulunma hal ekidir ve bitişik yazılır.
Örnek: "2004'te Samsun'da göreve başladı." (2004 Samsun göreve başladı - anlam tamamen bozuldu, bitişik yazılır).
Arka arkaya iki tane "de/da" geliyorsa birincisi her zaman bitişik, ikincisi her zaman ayrı yazılır.

G) Ki Bağlacının Yazım Taktikleri (Ler Taktigi)

Taktik: "ki" olan sözcüğün sonuna "-ler" çoğul ekini getirin (cümlenin devamını okumayın).
Eğer "-ler" ekini getirdiğinizde kelime anlamlı oluyorsa bitişik, anlamsız (bozuk) oluyorsa ayrı yazılır.
Örnek (Anlamsızsa Ayrı): "Anladım ki..." -> "Anladımkiler" (Anlamsız, ayrı yazılır: "Anladım ki").
Örnek (Anlamlıysa Bitişik): "Evdeki..." -> "Evdekiler" (Anlamlı, bitişik yazılır: "Evdeki").
Örnek (Anlamlıysa Bitişik): "Bu yılki..." -> "Bu yılkiler" (Anlamlı, bitişik yazılır: "Bu yılki").
Kalıplaşmış Ki Bağlaçları (SİM BOHÇAM): Bu sözcüklerdeki "ki"ler her zaman bitişik yazılır.
Sanki
İllaki
Mademki
Belki
Oysaki
Halbuki
Çünkü
Meğerki

H) Soru Eki Mı/Mi/Mu/Mü Yazımı

Soru eki mı/mi her zaman ayrı yazılır. Soru ekinden sonra gelen ekler soru ekine bitişik yazılır.
Örnekler: "Arda mı çözdü?", "Değer veriyor mu?", "Değer veriyor musun?", "Güzel mi güzel?"
Soru eki olan "mı/mi" ile olumsuzluk eki olan "-ma/-me"nin daralmış hali karıştırılmamalıdır. Olumsuzluk eki her zaman bitişik yazılır.
Örnek: "Neden bu konuyu dikkate almıyor?" -> "almıyor" sözcüğündeki "-mı" olumsuzluk ekidir, bitişik yazılır.

Başarılar Dileriz! 🚀

Üye olursan okuduğun notlar işaretlenir, kaldığın yeri kaybetmezsin.